Grootkapitaal niet langer in privébezit

Wat we voorstellen

We bespreken een nieuwe ondernemingsvorm waarvan een algemene invoering ertoe zou leiden dat het grootkapitaal niet meer in privébezit komt. Dit zou het ontstaan van negatieve macht terugdringen en de kloof tussen rijk en arm verkleinen.

De groei van een onderneming in fasen

• In de eerste fase van elke onderneming, vergt het durf en talent om te investeren en te zorgen dat de activiteit voldoende opbrengt en winst maakt om de investeringen af te schrijven. De prestatie van de ondernemer is reëel en het is evident dat hij zichzelf een gepast loon uitkeert.
• Een onderneming die deze eerste fase doormaakt en groeimogelijkheden heeft, belandt in een tweede fase, waarin de ondernemer beroep kan doen op de hulp van medewerkers. Zijn persoonlijke prestatie blijft essentieel en zijn verloning zal blijven toenemen.
• Naargelang de sector waarin een onderneming actief is, variëren de groeimogelijkheden en in bepaalde sectoren gaat de verdere groei gepaard met de nood aan grootkapitaal.
• In het huidige kapitalisme is het normaal dat het grootkapitaal waarmee bedrijven werken, in de beginperiode geleend wordt en bij voortbestaan van een onderneming uiteindelijk in eigen bezit komt.

Grootkapitaal via de gemeenschap

• Maar er kunnen alternatieven worden bedacht, die de gemeenschap betrekken bij de investering in grootkapitaal. De keuze voor zo’n formule moet voor de ondernemer voldoende aantrekkelijk zijn en mag hem anderzijds niet aanzetten tot het nemen van onredelijk risico.
• Het kapitaal, zou bv. voor 100% door de gemeenschap kunnen geleend worden terwijl de ondernemer de afbetaling op zich neemt aan voordelige bankvoorwaarden, zie eerste evolutiefase hieronder voor details .
• Een belangrijke bijkomende voorwaarde zou zijn dat de aandelen die de gemeenschap verwerft aandelen zonder stemrecht zijn. Het begrip ‘aandelen zonder stemrecht’ houdt per definitie in dat de vrijheid van ondernemen niet in het gedrang komt.

Evolutiefasen van de ondernemingsvorm

• In een eerste fase zou de overheid deze ondernemingsvorm voor jonge ondernemers aantrekkelijk kunnen maken door bv. te zorgen voor leningen aan lage rente met lange afbetalingstermijn. Vooral in sectoren met veel concurrentie, zoals de bouwsector, landbouw en veeteelt, zou dit jongeren kunnen aanspreken.
• Tegelijk kan met de banken een akkoord worden gemaakt om het verlies ten gevolge van deze operatie te compenseren door de rentevoet van klassieke leningen op te trekken.
• In een verdere fase, namelijk van zodra een onderneming naar de beurs trekt, zou regelgeving kunnen stellen dat bij de uitgifte van nieuwe aandelen een vast percentage voorbehouden blijft voor de gemeenschap zodat deze een belangrijk deel van het jaarlijkse dividend kan innen.
• Van dan af is de stap gezet om het grootkapitaal niet langer in privébezit te houden.
• Op lange termijn kan deze verandering tot een mentaliteitswijziging leiden waardoor de andere ondernemingsvormen als asociaal worden beschouwd en uiteindelijk door regelgeving niet meer worden toegelaten.

Pluspunt: overlappend belang van aandeelhouders en bestuur

• Een pluspunt van deze ondernemingsvorm is dat hij de doelstelling van de stakeholders meer op één lijn brengt.
• In bestaande grote ondernemingen zijn de niet actieve aandeelhouders meestal in de meerderheid terwijl hun belangen niet gelijklopen met deze van de actieve ondernemer/aandeelhouder.
• Niet actieve aandeelhouders hebben geen voeling met de onderneming zelf, hun interesse blijft beperkt tot creatie van winst, liefst op zo kort mogelijke termijn.
• Hiertegenover staat de actieve ondernemer die naast financiële gezondheid ook andere factoren zoals een goede werksfeer, duurzaamheid… nastreeft. Zijn doelstelling is meer gericht op de lange termijn.