Onze definitie
Een gevoel kan drie betekenissen hebben: een fysische gewaarwording, een psychische gewaarwording en een waarneming.
Onderscheid tussen drie betekenissen
Zowel het psychisch als het fysisch gevoel (mv. gevoelens) zijn gewaarwordingen die een louter gevolg zijn van fysiologische acties, dus zonder inbreng van het organisme. Daarnaast is er het zintuig gevoel (geen meervoud) of de tastzin waarmee mens of dier de werkelijkheid rondom zich kunnen waarnemen.
Fysisch gevoel
Gewaarwording op een locatie op of in het lichaam, buiten het centrale zenuwstelsel, bv honger, koude, pijn … . Ook het gevoel van onveiligheid dat zich wel in het centrale zenuwstelsel bevindt noemen we een fysisch gevoel omdat het al geëvolueerd is bij de dieren met zintuigen.
Het perifere zenuwstelsel is dat deel van het totale zenuwstelsel dat qua plaats het verst van het centrale zenuwstelsel verwijderd ligt, maar er wat functie betreft nauw mee verbonden is. Het perifere zenuwstelsel geeft informatie door over de meest verschillende gevoelens uit huid, spierstelsel enz. aan het centrale zenuwstelsel.
Bron: https://www.menselijklichaam.nl/algemeen/zenuwstelsel/ (2026)
Aan fysisch gevoel gekoppelde component
Fysische gevoelens zijn geëvolueerd om gedrag uit te lokken dat het gevoel doet verdwijnen, bv in geval van honger tot voedsel zoeken, in geval van koude tot een warmere locatie zoeken, in geval van pijn tot trachten te verhelpen aan de oorzaak van de pijn, in geval van onveiligheid tot zich naar een veilige locatie begeven.
We zijn geneigd te denken dat een organisme fysische gevoelens als onaangenaam ervaart, maar een onaangenaam gevoel is een psychisch gevoel. Het is bij de evolutie van psychische gevoelens dat aan fysische gevoelens een psychische component werd gekoppeld, bv de ervaring van koude als onaangenaam en warmte als aangenaam.
Alles wat wij bewust voelen of doen, gaat uit van het centrale zenuwstelsel en wordt daar verwerkt.
Bron: http://www.menselijk-lichaam.com/algemeen/zenuwstelsel/
Psychisch gevoel
Gewaarwording in de hersenen, waarbij we drie soorten onderscheiden:
– gewoon psychisch gevoel: voldoening, ergernis, jaloezie, schaamte, schuld …
– emotie of sterk psychisch gevoel: vreugde, fierheid, verdriet, angst, kwaadheid …
– basisgevoel: goed gevoel, neerslachtigheid, frustratie, onzekerheid …
Met basisgevoel bedoelen we een onderliggende gemoedstemming die aanwezig blijft maar tijdelijk kan overstemd worden door andere gevoelens: bv een goed gevoel kan overstemd worden door ergernis, angst … en neerslachtigheid kan overstemd worden door voldoening, vreugde … .
Een bijzonder basisgevoel is het ‘goed gevoel’. In vergelijking tot de andere basisgevoelens zorgt het voor een belangrijk voordeel in de strijd om te overleven. Een ‘goed gevoel’ geeft de energie die nodig is voor fitness en fitness is het criterium waarop de natuur selecteert (Evolutie S4). Zonder goed gevoel, geen energie en geen fitness.
Het Zintuig gevoel
Terwijl het zintuig gevoel volgens de traditionele opvatting enkel de tastzin bevat, is er in vorige eeuw een tendens ontstaan om er de pijnzin, temperatuurzin en drukzin aan toe te voegen. Zie het begrip Tastzin voor argumentaties pro en contra deze tendens.
jef cools 20 oktober 2016
als je het woord mogelijkheid vervangt door het woord potentie dan ben je van je tegenspraak dat er mogelijk nog andere mogelijkheden zijn af. voor mij mag tastzin gerust thermoceptie en nociceptie omvatten, dat zijn m.i. zaken die je waarneemt vb blazen van wind langs je oren, ijskou op je vingers, dat je niet blij bent als je handschoenen vergeten bent, maakt niet uit en ook niet dat je erop uit om dit ongemak te ondergaan. pijn als je hete kookpot vastpakt en je verbrandt, ook al heb je die per ongeluk vastgenomen. met pijn heb je de miserie dat die zowel van buiten als van binnen kan worden gevoeld. maar hier zou ook kunnen stellen dat we in geval van pijn aangevallen worden door uitwendige zaken ( slecht eten, zuur drinken, ontwikkelen van slechte cellen door deling, reactie van lichaam op een aanval van bacterie, virus…..) je maakt het jezelf moeilijk om het centraal zenuwstelsel erbij te betrekken bij onderscheid tussen psychisch en fysisch gevoel, ik weet niet of dit zelfs correct is. voila zie goed gezegd jef voila dat is weer eens goed gezegd.
jef cools 21 oktober 2016
jan, je gaat ervan uit dat bij een fysisch gevoel, het centraal zenuwstelsel niet betrokken is. ik begrijp dit niet zo goed.
Jan Chandesais 21 oktober 2016
– Het gaat er niet over of tastzin thermoceptie en nociceptie mag bevatten, maar of de argumenten om dit niet te doen al dan niet doorwegen. – Over het centraal zenuwstelsel, lees je bv op http://www.menselijk-lichaam.com/algemeen/zenuwstelsel/ lees je bv: Alles wat wij bewust voelen of doen, gaat uit van het centrale zenuwstelsel en wordt daar verwerkt.
Jan Chandesais 22 oktober 2016
Ik ga daar niet van uit. Ik schrijf dat de locatie waarop we iets gewaarworden buiten het centraal zenuwstelsel ligt. Op http://www.brainmatters.nl/terms/perifeer-zenuwstelsel/ lees je hierover: Het perifere zenuwstelsel vormt de verbinding tussen het centraal zenuwstelsel en de spieren en zintuigen. Het zorgt ervoor dat informatie van de organen, zintuigen en spieren bij het centraal zenuwstelsel komt.