Dieren met zintuigen

Plaats in onze indeling van diersoorten

‘Dieren met zintuigen zonder wervelkolom’ is de tweede onderverdeling waarin wij de diersoorten rangschikken. Om het eenvoudig te houden beperken wij het aantal onderverdelingen tot zes waartussen telkens een evolutiestap die we in onze context als belangrijk beschouwen.

Vereenvoudigde indeling van het dierenrijk

Onderstaand diagram geeft een vereenvoudigde indeling van het dierenrijk: De schedellozen, de manteldieren en de gewervelde dieren worden in de stam van de chordadieren geklasseerd. Alle organismen in de overige stammen zijn ongewervelde dieren. Ongeveer 80 % van alle bekende diersoorten behoort tot de stam van de geleedpotigen. Bij veel ongewervelden worden de lichaamsfuncties (beweging, voortplanting, spijsvertering…) geregeld en gecoördineerd vanuit zenuwknopen die verspreid in het lichaam liggen of geconcentreerd in de kop.

Bron 1: De link bestaat niet meer maar we behouden de info omdat het taartdiagram de percentages van het aantal soorten per stam duidelijk weergeeft.  https://www.natuurpunt.be/sites/default/files/images/inline/handboekng6_dieren_1.pdf  (2016).
Er zijn drie groepen dieren met hersenen: de gewervelden, de geleedpotigen zoals de insecten, spinnen en kreeften, en de inktvissen (Nota: inktvissen zijn geëvolueerd uit weekdieren). De andere ongewervelden hebben geen hersenen maar verzamelingen van individuele zenuwknopen.
Bron 2: https://nl.wikipedia.org/wiki/Hersenen (2026)
De geleedpotigen vormen de grootste stam van het dierenrijk en komen in alle leefomgevingen (land, zoet water en zout water) voor.
Bron 3: https://nl.wikipedia.org/wiki/Geleedpotigen (2016)
De schedellozen vormen een onderstam van de stam Chordata (de chorda is een flexibel staafvormig orgaan bestaande uit elastisch weefsel). … De anatomische tekening toont de chorda (2) en daarboven een zenuwkolom (3) met vooraan een hersenachtige plek (1). (klik op onderstaande bron voor figuur met verwijzingen)
Bron 4: https://nl.wikipedia.org/wiki/Schedellozen (2016)

Primitieve vorm van hersenen

De ‘diersoorten met zintuigen zonder wevelkolom’ beschikken slechts over een primitieve vorm van hersenen. De hiervoor gebruikte term verandert naargelang de graad van evolutie.
Bron 1 spreekt over zenuwknopen die verspreid in het lichaam liggen of geconcentreerd in de kop, bron 2 over verzamelingen van zenuwknopen en bron 4 die de schedellozen (onderstam van chordata) beschrijven, spreekt over een ‘primitieve vorm van hersenen’ die zich vooraan in hun zenuwkolom bevindt.