Politiek: hoe macht aan rijkdom gekoppeld raakte

Overgang van natuurlijke naar cultuurafhankelijke situatie

Het ontstaan van de moderne mens (homo sapiens) dateert van 150.000 à 200.000 jaar geleden en zoals zijn voorlopers leefde ook hij als jager-verzamelaar. Tot zo’n 12 000 jaar geleden de agrarische revolutie begon die enkele millennia duurde om uiteindelijk in de eerste vorm van landbouw te resulteren.
Landbouw zorgde voor een overvloed aan voedsel dat kon worden opgeslagen voor moeilijke tijden, met als gevolg dat de dagelijkse noodzaak om te ‘jagen en verzamelen’ niet langer bestond.
Mensen gingen samenleven in grotere gemeenschappen en het wegvallen van de zorg om te overleven, zette een culturele revolutie in gang met nieuwe ontdekkingen en een groeiende welvaart tot gevolg.
Tegelijk bracht deze culturele revolutie met zich dat prestatie niet langer van levensbelang was, met als onvermijdelijk gevolg dat de exclusieve koppeling van macht aan prestatie verdween en dat er een koppeling aan ‘rijkdom en status’ bijkwam. Voor info over de koppeling van macht aan prestatie, zie ook Groepsgedrag S1 en S2.

Nog geen reacties

Koppeling van 'rijkdom en status' aan macht

Op alle continenten waar de overgang naar de cultuurafhankelijke situatie gepaard ging met samenleven in grotere gemeenschappen, leert de geschiedenis dat de machthebbers en hun omgeving de voordelen van de groeiende welvaart voor zich hielden.
Ook in de vroegst geëvolueerde beschavingen, zoals rond de Tigris en Eufraat, in Egypte, China en Indië was dit de normale gang van zaken.
Uit deze vaststellingen volgt dat de koppeling van ‘rijkdom en status’ aan macht een onvermijdelijk verschijnsel is dat hoort bij de overstap van natuur naar cultuur.
Een verklaring van dit verschijnsel is dat de behoefte tot overleven eigen is aan alle biologische organismen, zie ook stelling Levenswil en Wil S3 en dat de evolutie tot sociaal zoogdier het ‘voorrang geven aan eigen belangen’ niet heeft doen verdwijnen maar ermee gepaard is gegaan, zie begrip egoïsme voor meer info.
Een verdere verklaring is dat, waar het gebruik van macht in de natuurlijke situatie noodzakelijk is voor de overleving en dus altijd zinvol, deze noodzaak in de cultuurafhankelijke situatie wegviel. Terwijl machthebbers het gebruik van hun macht als zinvol bleven beschouwen, ook in die gevallen waar wij het nu machtsmisbruik noemen.
Uit bovenstaande redenering volgt dat het onderscheid maken tussen zinvol gebruik van macht en machtsmisbruik een cultuurafhankelijke verworvenheid is die dateert van lang na de overstap van natuur naar cultuur. Maar ook dat het deel uitmaakt van onze menselijke natuur om macht te gebruiken van zodra we erover beschikken. Of we deze macht door prestatie of door rijkdom verwerven, doet niet ter zake.
Naast de koppeling van ‘rijkdom en status’ aan macht is omgekeerd ook macht aan ‘rijkdom en status‘ gekoppeld. Immers rijkdom en status kunnen, in tegenstelling tot prestatie, worden overgeërfd met als gevolg dat macht er door overerving aan gekoppeld blijft.

Nog geen reacties

Klassenmaatschappij en autoritaire omgangsvormen

De koppeling van macht aan rijkdom leidde tot een radicale verandering van de samenleving, waaronder het ontstaan van de klassenmaatschappij.
Macht en rijkdom kwamen in handen van de hoogste klasse en het contrast in welvaart met de lagere klassen, was immens.

Nog geen reacties